مدرسه آتن؛ گردهمایی فلاسفه

نقاشی معروف مدرسه آتن اثر رافائل سانزیو در کاخ واتیکان از شاهکارهای نقاشی دیواری (فرسک) در دوران رنسانس است. در این نقاشی با مجموعه‌ای از فلاسفه دوران رنسانس و پیش از آن روبرو هستیم که در یکجا گرد هم آمده‌اند.

این نقاشی در واقع کوششی است برای آشتی دادن دو طرز فکر افلاطونی و ارسطوئی.

برای دیدن کل تصویر با کیفیت بهتر اینجا را کلیک کند.

درگوشه سمت راست تصویر، نقطه‌ای که با حرف R مشخص شده‌است ، چهره خود نقاش رامشاهده می کنیم.

1-                 زنون     Zeno

پایه گذار مکتب رواقیون  (stoies)؛ در آتن معتقد بود انسانها همه جزئی از خرد مشترک –  لوگوس – هستند و هر انسان، کوچک شده‌ی جهان و عالم بزرگتر است . این دیدگاه منجر به اندیشه‌ای شد که نوعی راستی کلی وجود دارد که در حکم قانون طبیعی است و این قانون بر پایه خرد لایزال انسانی و جهانی استوار است که با زمان و مکان تغییر نمی کند.

2-             اپیکورس         Epicurus  

پایه گذار مکتب اپیکوریان، اپیکورس سیاموس در سال 370 قبل از میلاد مکتب اپیکوری را در باغی در آتن بنیاد نهاد  از این جهت به حکمای باغ نیز معروف هستند . معتقد به اینکه هدف زندگی دستیابی به منتهای لذت حسی ممکن است واینکه لذت برترین نیکی و درد و رنج بزرگترین بدی است.

3-                  Frederik II Mantua

4-                  بوئسیئوس Boethius  یا آناکسیمندر Anaximander  یا امپیدوکلس Empedocles

-  بوئسیئوس Boethius

آخرین فیلسوف بزرگ مسیحی رومی است، ملقب به آخرین رومی که در قرون وسطا می‌زیست. از پایه گذاران تفکر فلسفی غرب بود. بوئسیئوس با نوشتن آثاری درباره علم حساب و موسیقی به توسعه این دو در قرون وسطا بسیار کمک کرد. کتاب معروف او تسلای فلسفی که نثر آمیخته به شعر است و در قالب گفگتو با دلرباترین محبوبه زندگی اش یعنی فلسفه می باشد.

-  آناکسیمندر   Anaximander

او معتقد است همه اشیا از یک ماده ساخته شده‌اند، ماده‌ای نامتناهی و جاویدان که همه جهان را در برگرفته، یک حرکت دائمی و ابدی وجود دارد و کائنات از همین حرکت بوجود آمده‌اند.

-  امپیدوکلس   Empedocles

 اهل سیسیل و از جمله فلاسفه‌ای است که هم ادراک حسی وهم عقل را در شناخت موثر می‌داند.او معتقد بود که طبیعت ازچهارعنصر یا به گفته خودش چهار اصل تشکیل شده که عبارتند از : خاک، آب، آتش، هوا.

5-          ابن رشد           Averroes

فیلسوف شهیراسلامی که در سال 1126 میلادی در اسپانیا متولد شد . تحصیلاتش در رشته حقوق و پزشکی بود و مدتها در شهرهای سویل و فرطیه به کار قضاوت اشتغال داشت. اوبه بقای ماده و وجود یک حقیقت ابدی با خدا معتقد بود و متذکر شد که گاهی فلسفه با دین مغایرت دارد و از این جهت عقاید دوگانه‌ای اظهار داشت. ابن رشد در زمان حیات خود هم مورد لعن و نفرین علمای اسلامی و هم کلیسا بود. او را بزرگترین شارح نظریات ارسطو و ابداع کننده روش اندیشه آزاد می دانند.

6-         فیثاغورث             Pythagoras

 فیثاغورث از مردم جزیره ساموس و در قرن 6 قبل از میلاد می زیست. ریاضیات به عنوان استدلال استنتاجی بااوآغازشد. مفهوم جهان ابدی که تنها برعقل مکشوف می‌شود نه برحس، قبل ازافلاطون از دیدگاه‌های فیثاغورث بود. از دستاورد هایش تصاعد هارمونیک ومعدل هارمونیک در نتیجه توجه او به رابطه موسیقی وریاضیات وهمچنین کشف رابطه اعداد با اشکال  (مربع و مکعب عدد). ترکیب الهیات و ریاضیات از زمان فیثاغورث شروع و سپس در یونان ، قرون وسطا و عصرجدید تا کانت ، صفت مشخص فلسفه دنیا بود.

7-                 اسکندر مقدونی – اسکندر کبیر      Alexander the Great  

یکی از شاگردان ارسطو بود. در تاریخ اندیشه غرب، از آنجایی اهمیت دارد که ایده حکومت جهانی را اولین بار مطرح کرد. او معتقد بود که تمامی افراد بشر با یکدیگر برابرند و باید تحت یک حاکمیت زندگی کنند .او به تمامی مذاهب قلمرو امپراطوری خود احترام می گذاشت.

8-             آنتیستن        Antisthenes   یا   کسنوفون- گزنوفن  Xenophon

-  آنتیستن  Antisthenes

از دیگر شاگردان سقراط که در فلسفه معتقد به تقوا بود و آن را راه رستگاری انسان‌ها می دانست. شهوت را نابود کننده‌ی انسان و اراده را برای تسلط بر امیال وجودی برهمه لازم می دانست.

-  کسنوفون  Xenophon

از نویسندگان برجسته یونان که به همراه کورش کوچک به ایران لشکرکشی کرد، او به همراه افلاطون از مشهورترین شاگردان سقراط است و عقاید خود را با استفاده از گفتارهای سقراط به ما منتقل کرده است. در این تصویر کسنوفون در کنار سقراط دیده می شود.

9-                هیپارتیا- هیپارچیا      Hypatia

اولین فیلسوف زن که بارزترین خصیصه اخلاقی او شهامت زیاد و اشتیاق او برای درک حقیقت بود که همین موضوع سبب گشت چرخ ریسندگی را در پستوی خانه رها و رهسپار یافتن حقیقت و آزادی گردد.

10-       اسخینس           Aeschines  

11-       پارمینیدس           Parmenides

معتقد بود که هر چیزی که وجود دارد پیوسته وجود داشته، چیزی نمی‌تواند از هیچ بوجود آمده باشد و چیزی که هست همواره هست و نمی تواند نابود شود. او جزو اولین فلاسفه خردگرا بود که ابداع علم مابعد الطبیعه مبتنی بر منطق را به او نسبت می دهند.

12-         سقراط          Socrates

قرن 4 و 5 قبل از میلاد. اسرار آمیزترین چهره تاریخ فلسفه که بر اندیشه و فلسفه غرب تاثیر بسیار گذاشت و بواسطه فعالیت‌های فلسفی‌اش به مرگ محکوم شد. او هیچگاه نظریاتش را مکتوب نکرد و هنر اصلی‌اش گفت و شنود بود. او با تظاهر به ندانستن –  تجاهل سقراطی –  قادر بود که در بحث، نقطه ضعف تفکر افراد رابیابد و آشکار کند. جمله معروف او: یک چیز را می دانم و آن اینکه هیچ نمی دانم.

13-        هراکلیتوس          Heraclitus

اساسی ترین خصوصیت طبیعت را در تغییر مداوم و سیلانی آن می‌دانست. از نظر او جهان دارای وحدتی است، اما این وحدت از جمع اضداد پدید آمده و همین امر موجب دگرگونی بی وقفه در طبیعت می شود. او معتقد بود که همه چیز از یک چیز و یک چیز از همه چیز تشکیل شده است. رافائل در این تصویر چهره هراکلیتوس را شبیه به چهره میکل آنژ نقاشی کرده.

14-          افلاطون         Plato  ، نام مستعار: آریستوکلس    Aristocles  

از میان فلاسفه باستانی ، قرون وسطی و جدید، نفوذ افلاطون از همه بیشتر است، از طرفی الهیات مسیحی تا قرن 13 بیشتر از همه تحت تاثیر افلاطون بوده است. مهمترین موضوعات فلسفه افلاطون عبارتند از: مدینه فاضله  (آرمانشهر) ، نظریه مُثُل که نخستین کوشش برای حل مساله لاینحل جهان هستی است. براهین او در اثبات بقاء روح و جهانشناسی‌اش، تصور او از معرفت به عنوان خاطره به جای ادراک است.

از نظر او شناخت از طریق حواس ناقص است و شناخت واقعی و کامل تنها از طریق عقل امکان پذیر است. در این اثر او با دست به بالا اشاره دارد که کنایه ایست از تمایل او به امور فراتر از طبیعت. در دست دیگرش کتاب تیمائوس را به دست دارد که در واقع ارسطوئی ترین اثر اوست. در این تصویر نقاش چهره افلاطون را شبیه به چهره لئوناردو داوینچی ترسیم کرده است.

15-           ارسطو، ارسطاطاليس‌          Aristotle

اولین فیلسوفی است که معلم وار به تدوین اندیشه هایش پرداخت. او در پایان دوران خلاق یونان ظهور کرد و تا هزار سال پس از مرگش فیلسوفی همتای او پا به عرصه وجود نگذاشت.

کتاب فن شعر (رتوریک- Rhetoric) او اولین کتاب نقد ادبی محسوب می شود. ارسطو در کتاب مابعدالطبیعه خود برهان های بسیار محکمی بر ضد جهان مثل افلاطون می آورد. در الهیات ارسطوئی، خدا صورت محض و فعل محض است و او خدا را جنباننده نا جنبیده می نامد. ارسطو در رساله درباره روح تناسخ فیثاغورثی ارواح را رد می کند و روح را غایت جسم می داند. در واقع روح و نفس را از هم متمایز می کند. تاثیر ارسطو در زمینه منطق از حوزه های دیگر اندیشه او عمیق‌تر است.

اودر این نقاشی بر خلاف افلاطون با یک دست به سمت پایین اشاره دارد که نشان از واقع گرایی اوست و دردست دیگرش کتاب اخلاق نیکوماخوس است که در باب اخلاقیات است ودر واقع افلاطونی ترین اثرش است.

16-      دیوژن – دیوجن              Diogenes

او معتقد بود که تا حد امکان باید از تجملات چشم پوشید و از احتیاجات زندگی کم کرد، برای همین تا آخر عمر تنها سرمایه اش یک عصا، یک بالاپوش و یک کاسه بود. یکی از روایت‌های معروف به دیدار او با اسکندر بر میگردد. زمانی که اسکندر از او پرسید: "چه می خواهی ؟" تا برایش فراهم کند و او در جواب گفت: "خواهش می کنم از پیش من آنسوی تر رو و با سایه خود مرا ازآفتاب محروم نکن."

17-       پلوتینوس – فلوطین            Plotinus

آخرین فیلسوف از دوران قدیم و بنیانگذار مکتب نو افلاطونی. فلسفه فلوطین آمیزه ایست از فلسفه یونان، حکمت خسروانی ایران و آئین هندو. اودریافت های متافیزیکی افلاطون را با عرفان درآمیخت. اوجهان را به مثابه پلی میان دوقطب می داند، در یک سو نور (احد- Tohen) و در سوی دیگر ظلمت  که هیچ پرتویی از احد در آن نیست.

18-        اقلیدس          Euclid  

 ریاضی دان مشهور قرن چهار قبل از میلاد؛ او به پدر هندسه شهرت یافت. از او حدود 10 کتاب باقی مانده که مشهورترین آن اصول است، که حاوی 13 مقاله، شامل هندسه، ریاضیات، نورشناسی، پرسپکتیو می باشد. بعضی از قضایای هندسه و ریاضی اقلیدس هنوز هم معتبر است. اقلیدس در این نقاشی مشغول حل کردن یک مساله هندسه است و در این نقاشی چهره او شبیه به برامانته ترسیم شده.

19-        زرتشت – زردشت           Zoroaster

پیامبر ایرانی و بنیانگذار دین زرتشت یا مزدیسنا و سراینده گاهان که کهن ترین بخش اوستا است. زرتشت در این تصویر گوی بلورینی به دست دارد.

20-    بطلیموس               Ptolemy

 منجم بزرگ اسکندرانی که در نجوم و ریاضی از دانشمندان بزرگ و صاحب نظر بود. در زمینه رصد و ستارگان نیز مطالعات فراوان داشت. از تحقیقات بطلیموس می توان، اندازه گیری فاصله زمین تا ماه، تهیه فهرست اسامی ستارگان و اصلاح علم مثلثات را نام برد که در این نقاشی می بینیم کره زمین به دست دارد.

21-               - IL Sodoma   Giovanni Antonio Bazzi  

نقاش دوران رنسانس پیشرفته  1549- 1477میلادی   ایتالیایی که نام اصلی او جووانی آنتونیو بازی می باشد. اثر معروف او سن سباستین  1525  است.

با سپاس ویژه از راهنماییهای ارزشمند استاد بزرگوارم زهرا ایرانی صفت .

منابع :

کتاب نقد هنری تالیف زهرا ایرانی صفت.

کتاب مکتبهای ادبی تالیف رضا سید حسینی .

http://en.wikipedia.org/wiki/The_School_of_Athen

http://www.mlahanas.de/Greeks/SchoolAthens.htm

http://www.artstamps.dk/Images8/21-School_of_Athens3.jpg

http://analytic.blogfa.com/post-33.aspx

برای مطالعه بیشتر :

http://en.wikipedia.org/wiki/Raphael

http://www.mandegar.info/1384/Khordad84/Mirjalali.htm

http://www.mlahanas.de/Greeks/LX/Raphael.html

http://philosophers.atspace.com/falsofe.htm

http://www.iptra.ir/vsnfdj,dp673w.ga6.iydwiw.html